Een mooie bijkomstigheid van het bezoeken van kerken in heel Toscane, is dat ongeacht je religieuze overtuiging of het ontbreken daarvan, een ongelooflijk aantal van hen spectaculaire kunstwerken huisvest van enkele van de meest beroemde kunstenaars door de geschiedenis heen. Dit geldt zowel voor kleine kerkjes die van buitenaf misschien niets lijken, en, vaker natuurlijk, voor de verschillende kathedralen in steden in heel Toscane. Als je bijvoorbeeld een villa met zwembad in Siena hebt gevonden, en je wat tijd doorbrengt met het ontdekken van al het moois wat deze historische stad te bieden heeft, dan zul je ongetwijfeld de sierlijke gotische façade, de stijgende toren en de centrale koepel van de Duomo (of kathedraal) vanaf verschillende punten in de stad zien. Wij raden dan ook beslist een bezoek aan dit pareltje aan tijdens je verblijf in je villa in Siena. Met een rijk versierde buitenkant en een prachtig interieur met kunstwerken van onder meer Pisano, Donatello, en Michelangelo, is het een prachtige weerspiegeling van het artistieke erfgoed van Toscane en het staat vol met prachtige objecten en kunstwerken om te bewonderen...
In het hart van de historische kern van deze middeleeuwse stad gelegen, de kathedraal is gebouwd op een plek waar vroeger veel andere gebouwen stonden, hoewel sommige van de exacte details hiervan verloren zijn gegaan in de loop der jaren. Wel weten we zeker dat er in de 9e eeuw een bisschoppelijk paleis op de plek stond met een aangebouwde kerk en dat het gilde van de metselaars van de kathedraal in 1196 ter plaatse een nieuwe kathedraal voor de stad bouwde. Het werk begon met de transept en men had grootse plannen, maar nooit zou het daadwerkelijk worden uitgevoerd. Uit archieven blijkt dat er in 1215 al dagelijks missen werden gehouden in de kathedraal, of in hoeverre het op dat moment ook was voltooid. Door verslagen over de komst van zwart-wit marmer in 1226 weten we dat de gewelven en het transept tussen 1259 en 1260 waren voltooid. Met de geplande toevoegingen aan de kerk begon men in 1339, maar de bouw werd bemoeilijkt door communicatiefouten tussen de verschillende betrokken partijen en werd uiteindelijk volledig stopgezet door de Zwarte Dood in 1348 en nooit meer opgepakt. Een deel van deze stopgezette uitbreiding herbergt tegenwoordig een parkeerplaats en het museum van de kathedraal.
De elementen die echter werden voltooid en die we vandaag de dag kunnen bewonderen, zijn de prachtige façade, die in twee fasen werd gebouwd en elementen tonen van de Franse gotiek, Toscaanse Romaanse architectuur en klassieke stijlen. Uitgevoerd in prachtig polychroom marmer, men begon met het werk aan het onderste deel rond 1284 en stond onder toezicht van Giovanni Pisano en is voltooid in de Toscaanse Romaanse stijl. Hier zien we rijk gebeeldhouwde zuilen, decoratieve elementen en verschillende figuren en taferelen uit zowel bijbelverhalen als allegorische figuren. Nadat Pisano ruzie had gekregen met de organisatoren vanwege creatieve meningsverschillen, vertrok hij in 1296 en werd het werk voortgezet door Camaino di Crescentino met enkele wijzigingen, waaronder de toevoeging van een groter roosvenster op basis van ontwerpen van Duccio di Buoninsegna aan de westgevel. Het werk hier eindigde plotseling in 1317 en de inspanningen waren volledig gericht op de oostgevel. Men denkt dat het werk aan de bovengevel uiteindelijk ergens tussen 1360 en 1370 werd voltooid en de plannen van Pisano vormden opnieuw de basis van het werk, waarbij Giovanni di Cecco toezicht hield en meer uitgebreide versieringen toevoegde, geïnspireerd door de Franse gotiek. Dit maakt de visuele taal tussen de bovenste en onderste delen merkbaar anders.
Binnen wordt het polychromatische zwart-witte marmer in strepen over de muren en kolommen voortgezet, een opvallend en onderscheidend kenmerk en de kleuren van het wapen van de stad. Rijke versieringen gaan ook binnenshuis door met de kapitelen van de zuilen met gebeeldhouwde allegorische en dierfiguren, 172 gipsen bustes van pausen in het lijstwerk rond het schip en de pastorie, een gewelfd dak dat blauw is geverfd met gouden sterren, de ribben geschilderd in uitgebreide motieven, glas-in-lood in het koor gemaakt naar ontwerp van Duccio, Bernini's vergulde lantaarn bovenop de koepel, afbeeldingen en standbeelden van 42 patriarchen en profeten door Guidoccio Cozzarelli en Benvenuto di Giovanni langs de zuilengalerij, stucwerk beelden in de borstweringen onder de koepel door Ventura di Giuliano en Bastiano di Francesco, en een uitgebreide mozaïekvloer met 56 panelen met afbeeldingen uit het Oude Testament en met allegorieën en deugden van verschillende kunstenaars, om maar enkele van de buitengewone elementen te noemen die deel uitmaken van dit pareltje van een gebouw. Naast dit alles zijn er veel zeer waardevolle kunstwerken, waaronder gebeeldhouwde werken van Donatello, Bernini, Michelangelo, evenals tal van ongelooflijke geschilderde werken. Een groot deel van de collectie bevindt zich thans in de beschermde omgeving van het aangrenzende kathedraalmuseum (hoewel sommige stukken naar de Uffizi en andere musea elders zijn gegaan) en kan daar in het origineel worden bekeken, terwijl uitstekende kopieën op hun originele plekken binnen en buiten de kathedraal te bewonderen zijn. Het hele gebouw is werkelijk één verbazingwekkend museum en is ronduit spectaculair en adembenemend om met eigen ogen te aanschouwen.
Degenen met enige interesse in kunst of geschiedenis of uitzonderlijke bezienswaardigheden en die van plan zijn om een luxe villa in Siena te boeken, zouden daarom absoluut een bezoek moeten brengen aan deze bijzondere kathedraal en genieten van een van de meest fascinerende culturele bezienswaardigheden in heel Toscane.